Ιστορία της Μήλου

Αργότερα εξελίχθηκε σύμφωνα με τα Μυκηναϊκά πρότυπα. Η πόλη οχυρώθηκε με κυκλώπεια τείχη, κτίστηκε με αρχιτεκτονικό σχέδιο με δρόμους παράλληλους, σπίτια διώροφα, μέγαρο του άρχοντα, ιερό και νεκροταφείο και έδωσε αξιόλογη τέχνη.
Η πόλη αυτή εγκαταλείφθηκε από άγνωστη αιτία.

Στις αρχές της ιστορικής περιόδου (1^η χιλ. π.Χ.) Δωριείς από την Λακεδαιμονία αποίκησαν το νησί και αφομοιώθηκαν με τους παλιούς κατοίκους. Η καινούργια πόλη κτίσθηκε σε οχυρό μέρος, στην είσοδο του λιμανιού και λεγόταν Κλήμα.
 
Έφθασε σε μεγάλη ακμή την αρχαϊκή (7-6 αι.) και την κλασσική  (5-4 αι.) εποχή. Ήταν περιτριγυρισμένη με ισχυρά τείχη που έφθαναν μέχρι τη θάλασσα και κοσμείτο με μνημειώδη κτίρια και έργα τέχνης, μάρτυρες της ευημερίας που ανέπτυξε. Έκοψε αργυρό νόμισμα και ανέπτυξε ίδιο αλφάβητο.
 
Κατά την διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου οι Αθηναίοι θέλησαν να καταλάβουν τη Μήλο λόγω της στρατηγικής της θέσης και της συμμαχίας της με τους Λακεδαιμονίους.
 
Μετά μακρύ διάλογο που αναφέρει λεπτομερώς ο Θουκυδίδης και αντίδραση των Μηλίων στα αιτήματα των Αθηναίων το 415 π.Χ.- χρονολογία σταθμός στην ιστορία του νησιού- ακολούθησε μακρά πολιορκία του Κλήματος. Οι Μήλιοι αναγκάστηκαν να παραδοθούν.
Οι Αθηναίοι κυρίευσαν την πόλη, φόνευσαν τον ανδρικό πληθυσμό, πούλησαν σκλάβους τα γυναικόπαιδα και την κατέστησαν κληρουχία.
 
Μετά την ήττα των Αθηναίων στους Αιγός Ποταμούς, ο Λύσανδρος εξεδίωξε τους Αθηναίους κληρούχους  και όσοι Μήλιοι είχαν διασωθεί επέστρεψαν στο νησί.

Κατά την Ελληνιστική περίοδο (323-146 π.Χ.) ακολουθεί νέα άνθηση. Τότε φιλοτεχνήθηκε το άγαλμα που έκανε γνωστή τη Μήλο στα πέρατα του κόσμου, η Αφροδίτη, που βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο του Λούβρου.
 
Οι Ρωμαίοι κατάκτησαν και κατοίκησαν την Μήλο, αφήνοντας απόλυτη ελευθερία, πράγμα που συνετέλεσε σε γρήγορη άνοδο του βιοτικού επιπέδου, των δραστηριοτήτων και της παραγωγής.
 
Εκμεταλλεύτηκαν τα μέγιστα τον ορυκτό πλούτο, έκτισαν και ωραιοποίησαν, οργάνωσαν το εμπόριο και την ναυτιλία σε άμεση συνεργασία με τον γηγενή πληθυσμό.
 
Ο Χριστιανισμός διαδόθηκε γρήγορα στο νησί και από τον 2^ο αι. μ.Χ. κτίστηκαν οι κατακόμβες, που χρησιμοποιήθηκαν ως τον 5^ο αι. και θεωρούνται οι αξιολογότερες στον κόσμο μετά από αυτές της Ρώμης.

Κατά την Βυζαντινή περίοδο, η Μήλος υπήχθη στο θέμα του Αιγαίου. Μετά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης, το 1204 από τους Σταυροφόρους, στις Κυκλάδες κυριάρχησαν οι Βενετοί Σανούδοι και Κρίσποι, οι οποίοι μεταφύτευσαν στα νησιά το δυτικό φεουδαρχικό σύστημα, έφεραν τον καθολικισμό και έκαναν πρωτεύουσα τους την Νάξο.
 
Με την Τούρκικη κατάκτηση η Μήλος αρχικά ήταν φόρου υποτελής στον Σουλτάνο, ως τα τέλη του 16^ου αι. οπότε, μετά την πτώση των Φράγκων Δουκών, ορίστηκε από τον Μουράτ τον Γ’ αχτναμές (προνομιακό καθεστώς, αυτοδιοίκηση από τοπικούς άρχοντες, σχετική ελευθερία, παράδοση φόρων σε καπουδάν πασά μία φορά τον χρόνο- καδής/δικαστής). Αλλά Τούρκοι δεν εγκαταστάθηκαν ποτέ στο νησί.

Το κέντρο του νησιού από τον 16^ο αι. είναι η Χώρα που φθάνει σε μεγάλη ακμή τον 17^ο αι. αναπτύσσοντας γεωργία, κτηνοτροφία, εμπόριο, ναυτιλία και εκμεταλλευόμενη τον ορυκτό πλούτο. Από αρχές του 16^ου αι., λόγω αύξησης των εμπορικών δραστηριοτήτων στην Ανατολική Μεσόγειο, διάφορες Ευρωπαϊκές χώρες ιδρύουν προξενεία.  Αργότερα βγαίνουν και οι κουρσάροι που δουλεύουν για μια Ευρωπαϊκή χώρα και με τους Ενετο-τουρκικούς πολέμους η Μήλος γίνεται βάση ξένων στόλων και ακμάζει το εμπόριο.

Στην επανάσταση του 1821, η Μήλος συμμετείχε κυρίως με οικονομική προσφορά. Μετά το τέλος της επανάστασης, απετέλεσε επίσημα τμήμα του Ελληνικού κράτους.
 
Κατά τον Α’ παγκόσμιο πόλεμο έγινε ναυτική βάση των Αγγλο-γάλλων συμμάχων από το 1915 ως το 1918.
 
Τον Μάιο του 1941 κατελήφθη από Γερμανούς. Πείνα, απώλειες, καταστροφές, ναρκοπέδια σε στεριά και θάλασσα, ως το Μάιο του 1945.
 
Η εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου, που είχε αρχίσει από τον μεσοπόλεμο αναπτύχθηκε τις τελευταίες δεκαετίες του 20^ου αι. και μαζί με τον τουρισμό σήμερα είναι οι δύο βασικές πλουτοπαραγωγικές πηγές στο νησί.