Γεωλογία

Εκατομμύρια χρόνια μετά, με την μετακίνηση και περιστροφή των Ηπείρων διασπάσθηκε η συνέχεια της Τηθύος, σχηματίσθηκε ο Ατλαντικός ωκεανός και με την σύγκλιση Ευρώπης και Αφρικής στις Ηράκλειες Στήλες δημιουργήθηκε η λεκάνη της Μεσογείου με πολλές εκτεταμένες κοιλάδες και υφάλμυρες λίμνες.
 

Περίοδοι θερμοκηπίου επιφέρουν συνεχείς αναστατώσεις και μεταβολές. Μετά την τήξη των παγετώνων ανυψώνεται το επίπεδο του Ατλαντικού, κλείνουν οι παλιοί πορθμοί του Άτλαντα και Γουαδαλκιβίρ, ανοίγει ο πορθμός του Γιβραλτάρ. Τα ύδατα του Ατλαντικού εισρέουν στην Δυτική Μεσόγειο. Οι γεωλογικές ανακατατάξεις συνεχίζονται στην Αιγιήδα: ρηγματώσεις, καταβυθίσεις, ανυψώσεις, κλιματολογικές διακυμάνσεις. Η Μεσόγειος εισχωρεί προς τα Ανατολικά καλύπτοντας τα ρήγματα μεταξύ Κυθήρων-Κρήτης και Κρήτης-Δωδεκανήσου.
 
Πολλά νησιά ακόμα ήταν ενωμένα, πχ. η Μήλος με την Κίμωλο και την Πολύαιγο και ανάμεσα τους εκτεινόταν μία εύφορη κοιλάδα. Ανάμεσα σε αυτές τις λεκάνες εκτεινόταν μία υποθαλάσσια οροσειρά. Οι κορυφές των βουνών τους σχημάτισαν τα νησιά του Αιγαίου, όταν μετά συνεχείς τεκτονικές δραστηριότητες μεγάλης έκτασης της αρχικής Αιγιήδας καταβυθίστηκαν και καλύφθηκαν με θάλασσα.

Η Ελληνική γη αναδύθηκε από τα θαλάσσια βάθη πριν από 30 εκ. περίπου χρόνια και τα νησιά του Αιγαίου δεν είναι παρά οι κορυφές των βουνών της καταβυθισμένης Αιγιήδας (ορογέννηση).
 
Στην τελική διαμόρφωση συντελούν σεισμοί και ηφαίστεια. Στο Αιγαίο συμβαίνουν σημαντικές γεωτεκτονικές μεταβολές λόγω μετακίνησης και σύγκρουσης λιθοσφαιρικών πλακών.  Η Αφρικανική πλάκα κινείται και βυθίζεται κάτω από την Ευρασιατική και έτσι δημιουργούνται μεγάλα ρήγματα που προκαλούν έντονη σεισμικότητα και ηφαιστειακή δραστηριότητα, που έχουν σαν αποτέλεσμα την δημιουργία της τάφρου του Αιγαίου. Λόγω της σύγκρουσης κατά μήκος της τάφρου προκαλούνται στα βάθη της θάλασσας τεράστιες πιέσεις και θερμοκρασίες με αποτέλεσμα την ώθηση, προς την επιφάνεια μέσω των ρηγμάτων και των διαρρήξεων του φλοιού της γης, μάγματος (ηφαιστειακής λάβας).

Έτσι δημιουργήθηκε παράλληλα προς την ηφαιστειακή τάφρο, το ηφαιστειακό τόξο Νοτίου Αιγαίου, που έχει μήκος 220 χιλ. και εκτείνεται από τον Κορινθιακό κόλπο μέχρι την Κω. Στο κέντρο του ηφαιστειακού αυτού τόξου βρίσκεται η Μήλος και χάρις σ’ αυτήν, την ηφαιστειακή της προέλευση, είναι πηγή αναρίθμητων πετρωμάτων που χρησιμεύουν στον άνθρωπο από την προϊστορική εποχή και που η εκμετάλλευση τους συνεχίζει δραστήρια μέχρι σήμερα  και αποτελεί την βάση της οικονομίας του νησιού.
 
Η σεισμική-ηφαιστειακή δραστηριότητα καθώς και η κίνηση των λιθοσφαιρικών πλακών συνεχίζει μέχρι σήμερα και θα συνεχίζει, για να πληρωθεί η ρήση του Ηρακλείτου ότι «Πέρα από μίαν αέναη αλλαγή που συμβαίνει στα πάντα στο σύμπαν, ο μόνος που μένει σταθερά αμετάβλητος είναι ο Δημιουργός».