Ακρωτήριο Βάνι

Το ακρωτήριο Βάνι βρίσκεται προς τα ΒΔ σε απόσταση 25 χλμ. από το λιμάνι του Αδάμαντα. Τα 20 χλμ. είναι αμαξιτός δρόμος και τα 5 χλμ. ανώμαλος ορεινός.

Οδεύοντας προς την άλλη άκρη του νησιού πλησιάζει κανείς προς τη δύση, φθάνει σ’ έναν τόπο πρωτόγνωρο, γεμάτο γαλήνη και άπλετο φως και έχει την αίσθηση πως ξαφνικά πέρασε σε μια άλλη διάσταση, σ’ ένα διαφορετικό τόπο.
Η διαδρομή είναι πιο εντυπωσιακή τις μεσημβρινές ώρες όταν ο ήλιος αρχίζει να γέρνει.

Το ορυχείο είναι ένα τεράστιο βαθύ άνοιγμα κοντά στην άκρη του κάβου, πλάι στη θάλασσα, περιτριγυρισμένο από κατακόρυφα κομμένους βράχους, με οριζόντιες στρωματώσεις έντονα μαύρες και κόκκινες.

Ακτινωτά μακρόστενα ορύγματα προς τις παλιές στοές δυσκολεύουν λίγο την κατάβαση, που μετά από αλλεπάλληλα επίπεδα οδηγεί στο βάθος του ορυχείου.

Ψηλά στις απόκρημνες τομές των βράχων φαίνονται είσοδοι σπηλαίων απλησίαστες, στοές ή κατοικίες; Και πάνω από το φρύδι των βουνών παντού τριγύρω ο καταγάλανος ουρανός.

Μόνο απέναντι, ανάμεσα από ερείπια κτιρίων ξεπροβάλει από μια στενόμακρη σχισμή μια στάλα θάλασσας.

Στη μέση του ορυχείου ένα πέτρινο, ορθογώνιο κτίσμα με τρεις πόρτες και τρία παράθυρα στην πρόσοψη, υψώνει ακόμα περήφανο την κορμο-στασιά του. Πίσω του ένας τεράστιος σωρός μαύρης σκόνης, προφανώς κατάλοιπο επεξεργασίας.

Το έδαφος είναι γεμάτο από μια ψιλή κοκκινο-κίτρινη άμμο.

Λίγο πιο πέρα υπολείμματα ψηλών κτιρίων αφήνουν ανάμεσα τους ένα στενό πέρασμα που οδηγεί σε μια μικρή παραλία με πολύχρωμες πέτρες. Στ’ αριστερά υψώνεται κατακόρυφος προς τον ουρανό ο βράχος του ακρωτηρίου Βάνι.

Απέναντι βρίσκονται οι Ακραδιές με τον φάρο στην είσοδο του λιμανιού και προς τα δεξιά ψηλά στην πλαγιά, αχνοφαίνεται η πρωτεύουσα Πλάκα.

Το ακρωτήρι Βάνι, που σηματοδοτεί την είσοδο στο λιμάνι της Μήλου προς τα δυτικά, πριν από εκατομμύρια χρόνια ήταν ο βυθός ενός ηφαιστειακού κρατήρα στον πυθμένα της θάλασσας. Εκεί σχηματίστηκε το μαγγάνιο.

Εξερευνητικές εργασίες πραγματοποιή-θηκαν πρώτη φορά το 1871 και το 1898 άρχισε η εκμετάλλευση του μεταλλεύματος.

Αρχικά εργάστηκε η εταιρία «Σολωμός» και σε συνέχεια οι «Σερπιέρι», απόγονοι Ιταλικής εξελληνισμένης οικογένειας που είχαν την εκμετάλλευση των μεταλλείων του Λαυρίου στην Αττική.

Οι εργαζόμενοι παρέμεναν εκεί όλη τη βδομάδα. Αν ο καιρός ήταν καλός έφευγαν με καΐκια από το Βάνι για τον Αδάμαντα το Σάββατο μετά την εργασία. Άλλως έπρεπε να πάνε με τα πόδια ως τον Εμπουριό, που ήταν και το πιο συνηθισμένο.

Συνολικά εργαζότανε 250 άτομα:

• 150 άντρες έκαναν την εξόρυξη από το βουνό.
• 50 γυναίκες και παιδιά έκαναν τη διαλογή με το χέρι.
• 50 άντρες έκαναν τη μεταφορά και τη φόρτωση.

Η μέση ετήσια παραγωγή έφτανε τις 15-18 χιλιάδες τόνους περιεκτικότητας 32-41% καθαρού μετάλλου. Το 70% εξαγότανε στην Αγγλία, Γαλλία & ΗΠΑ, το 30% στα μεταλλεία του Λαυρίου.

Η ζήτηση μειώθηκε κατά τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο. Το 1928 σταμάτησαν οι εργασίες και δεν επαναδραστηριοποιήθηκαν άλλη φορά ως σήμερα.

Συνολικά εξήχθησαν 220.000 τόνοι μαγγανίου.